Trật tự tiền tệ toàn cầu mới bao giờ ra đời?

By on 20/12/2013

Trung Quốc muốn thiết lập trật tự tiền tệ thế giới đa cực, nhưng NDT vẫn còn phải vượt qua con đường dài.

Bộ Tài chính Mỹ ngày 16/12 xác nhận số trái phiếu do Chính phủ Mỹ phát hành mà Trung Quốc hiện đang nắm giữ đã vượt ngưỡng 1.300 tỷ USD lần đầu tiên trong tháng 10/2013. Trung Quốc gần đâu đã tỏ ý xem xét giảm bớt dự trữ đồng USD. Tuy nhiên, Bắc Kinh tiếp tục đầu tư vào trái phiếu Mỹ để ngăn tỷ giá đồng Nhân dân tệ tăng quá nhanh ảnh hưởng đến xuất khẩu. Ước tính đồng USD hiện chiếm gần 40% tổng dự trữ ngoại tệ (3.660 tỷ USD) của Trung Quốc tính đến cuối quý III/2013.

USD chưa thể bị soán ngôi

Từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008-2009, vấn đề trật tự tài chính tiền tệ toàn cầu được đặt ra cấp bách hơn. Cuộc khủng hoảng đang thay đổi thói quen dự trữ ngoại hối. Xu thế chủ yếu là giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng đôla Mỹ, với những giỏ tiền tệ đa dạng hơn.

Mỹ là tâm điểm của cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng nhất trong vòng 75 năm qua. Ngân hàng trung ương của nước này mỗi năm in ra 1.000 tỷ USD. Gói nợ nước ngoài của Mỹ khổng lồ và hệ thống chính trị chia rẽ. Nước Mỹ tiêu biểu cho suy yếu xuống dốc của nền kinh tế thế giới trong khi Trung Quốc và các nền kinh tế mới nổi đang trỗi dậy.

Người ta có thể cho rằng sự ngự trị của đồng đôla Mỹ sẽ sớm kết thúc. Trung Quốc còn muốn phế ngôi USD để tạo ra trật tự tiền tệ thế giới đa cực hơn. Tuy nhiên, báo Le Monde nêu lên nhận định của các chuyên gia kinh tế cho rằng con đường phía trước của đồng nhân dân tệ (NDT) vẫn còn dài vì “vị thế của nó trên thị trường tài chính vẫn còn yếu so với đồng USD”. Để cạnh tranh với đồng USD, đồng NDT phải đảm bảo được ba điều kiện: Trước tiên, nó phải hoàn toàn hoán đổi được với các tiền tệ khác. Tiếp theo, lĩnh vực tài chính Trung Quốc, hiện còn bấp bênh, cần phải phát triển hơn nữa. Cuối cùng, Bắc Kinh phải mở rộng thị trường hơn nữa cho vốn quốc tế. Một số chuyên gia khác cho rằng, Trung Quốc vẫn còn thiếu các thể chế luật pháp và những thứ khác, cũng như thiếu một thị trường tài chính đích thực. Đồng euro và yen không phải là ngoại tệ dự trữ thay thế USD.

Theo nhà kinh tế Eswar Prasad, giáo sư tại Đại học Cornell University và làm việc tại Viện Brookings, tác giả cuốn sách xuất bản vào đầu năm tới “The Dollar Trap” (Cạm bẫy đôla), để làm nơi gửi tiền một cách an toàn, đôla Mỹ có vị trí mạnh. Cuộc khủng hoảng tài chính nổ ra ở Mỹ lại làm cho đồng đôla có vị trí nổi bật hơn bao giờ hết.

Lý do chính là các chính phủ trên thế giới yêu cầu các ngân hàng tìm nơi an toàn nhất để gửi tài sản dễ bán dễ mua có thể sử dụng đối phó với bất kỳ cuộc khủng hoảng nào trong tương lai. Điều này dẫn tới nhu cầu lớn hơn về trái phiếu chính phủ, mà Mỹ là nơi phát hành nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào.

Mặt khác, việc thiếu tiến triển trong cải tổ toàn cầu còn do sự lưỡng lự của Mỹ trong từ bỏ quyền phủ quyết và kiểm soát Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) – được thành lập năm 1944 – bởi Mỹ và 43 quốc gia cùng chung chí hướng. Câu lạc bộ này đã thiết lập các quy tắc toàn cầu, bao gồm trong lĩnh vực tài chính. Hệ thống dựa trên quyết định mang tính đa phương này đã dẫn đến sự ổn định tài chính, thương mại quốc tế mở rộng nhanh chóng, và thịnh vượng kinh tế.

Với dấu ấn kinh tế ngày càng tăng trong kinh tế thế giới, BRICS khao khát có tiếng nói lớn hơn và muốn điều hành IMF. Tuy nhiên, các thành viên câu lạc bộ IMF không muốn trao cho họ, bởi giống như nhiều thể chế khác, IMF được thiết lập để đảm bảo sự kiểm soát chặt chẽ trong tay các thành viên sáng lập. Vì thế, một trong những trọng tâm của các đề xuất cải tổ toàn cầu đang không thể thực hiện được, cụ thể là cam kết của G-20 chuyển 6% quota và quyền phủ quyết cũng như hai ghế trong ban lãnh đạo IMF cho các nền kinh tế đang nổi.

Một lý do nữa hạn chế sự tiến bộ trong vấn đề cải cách là sự gắn kết tương đối yếu trong nội bộ BRICS. Việc thiết lập G-20 đã cho BRICS một cơ hội chưa từng có để ngồi cùng bàn với các thành viên G-7 và tham gia thảo luận về chính sách kinh tế toàn cầu với tư cách thành viên chủ chốt. Tuy nhiên, dù các nhà lãnh đạo BRICS đã bắt đầu nhóm họp trước hội nghị G-20 và ra một tuyên bố, nhiều người cho rằng BRICS là “BRICS không có thực lực”. Một số thành viên giờ đây cũng trải qua suy giảm kinh tế. Và khi vị trí giám đốc điều hành IMF bị bỏ trống hồi năm ngoái, BRICS đã thất bại trong việc giành lấy vị trí này dù ai cũng biết IMF có truyền thống không dành cho người ngoài châu Âu.

Vì những lí do trên, nhiều đề xuất cải tổ toàn cầu đã không được thực thi và thế giới hiện không an toàn hơn. Diễn biến tương lai thế nào sẽ phụ thuộc vào cách chính giới toàn cầu thể hiện thế nào trong vô số yếu tố. Một hệ thống dựa trên quy định mang tính đa phương hợp pháp hơn là một trong những cách tốt nhất để đảm bảo rằng lợi ích của toàn cầu hóa đang được chia sẻ một cách công bằng. Một cách khác là hướng đến một cấu trúc phi tập trung hóa hơn với các thể chế toàn cầu và khu vực phối hợp bổ sung cho nhau.

Sức tăng khó cưỡng của NDT, nhưng con đường còn dài

Trung Quốc đang từng bước tiến hành quốc tế hoá NDT. Việc đầu tiên là nước này đã cho phép niêm yết một số giao dịch bằng đồng NDT, tiếp theo là thành lập các khối thị trường chung sử dụng đồng tiền này, mà ưu tiên là khu vực Hong Kong. Cùng lúc đó, Bắc Kinh cũng đã dần dần tiến hành quốc tế hoá tài chính bằng cách tạo một vài trường hợp ngoại lệ đối với đồng tiền quốc gia. Cuối cùng, thời gian vừa qua, Trung Quốc không ngừng ký kết các hiệp ước thương mại song phương với các nước châu Á hay Nam Mỹ, và gần đây nhất là thỏa thuận giữa hai Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc và Ngân hàng Trung ương châu Âu hồi tháng 10 vừa qua.

Theo số liệu mới nhất của Hiệp hội Viễn thông Tài chính liên Ngân hàng toàn cầu (SWIFT), đồng NDT đã vượt qua đồng Euro và đồng Yên của Nhật Bản trở thành đồng tiền huy động vốn thương mại lớn thứ 2 toàn cầu.

Các nước và vùng lãnh thổ sử dụng đồng NDT làm đồng tiền huy động vốn nhiều nhất trong tháng 10 vừa qua là Trung Quốc, Hồng Công, Singapore, Đức và Australia. Nhưng đồng USD vẫn là đồng tiền chủ đạo trong huy động vốn thương mại toàn cầu, chiếm 81,08%, trong khi tỉ lệ này của đồng Euro giảm xuống còn 6,64%.

Theo Tổ quốc.

About Kim Tuyền

Sưu tầm: Nếu chia đều toàn bộ số vàng đang có cho dân số thế giới, mỗi người sẽ có khoảng 24 gam vàng, hay 0,8 ounce, tương đương khoảng 1.500 USD với thời giá hiện nay.

You must be logged in to post a comment Login