Nga: Khủng hoảng 1998 quay trở lại?

By on 10/02/2015
rup_1

Lịch sử không bao giờ quay trở lại- chắc chắn là như vậy. Tuy nhiên, những điểm tương đồng giữa cơn khủng hoảng quá khứ và hiện tại của Nga lại cho thấy những điều đáng sợ trong tương lai:

1. Sự sụp đổ của đồng rúp và phạm vi của nó. Vào năm 1998, đồng rúp đã mất hơn 2/3 giá trị. Trong năm 2014, chúng cũng giảm hơn nửa giá trị so với đồng USD. Bước giảm ngày bất thường cũng có nét giống nhau: đồng rúp mất 22% trong ngày 15-16/12/2014 và mất 27% trong ngày 17/8/1998.

Có thể thấy, cơn khủng hoảng tiền tệ lại một lần nữa chịu tác động lớn từ giá dầu. Cụ thể, dầu thô Brent đã giảm $23 vào đầu năm 1997 xuống còn $12 vào tháng 8/1998- mất gần 50% giá trị (không khác gì nhiều so với hiện tại).

Tỷ giá hối đoái USD/RUB từ 1993-2015

2. Trong cả hai trường hợp, chúng ta đều chứng kiến mức tăng đáng kể trong tỷ lệ lãi suất. Hồi tháng 12 năm ngoái, Ngân hàng Trung ương Nga(CRB)  đã nâng lãi suất từ 10,5% lên đến 17%, trong khi vào tháng 5/1998, CRB thực hiện điều này 2 lần: lần đầu tiên từ 30% lên 50 % và lần tiếp theo là từ 50% đến 150%.

3. Đặc biệt, hãy chú ý tới sự thay đổi trong tâm lý giới đầu tư đối với các thị trường mới nổi. Vào năm 1998, họ tháo chạy khỏi Nga do lo ngại rủi ro liên quan tới khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 gia tăng. Trong thời gian gần đây, họ cũng làm điều tương tự trước sức mạnh của đồng USD và sự suy giảm lợi nhuận từ hoạt động carry trade. Đồng bạc xanh vững chắc nhờ kỳ vọng gia tăng lãi suất, cộng với giá hàng hóa tiêu dùng giảm sẽ là áp lực đè nặng lên đồng tiền tại các thị trường mới nổi.

Ngược lại, một số chuyên gia phân tích khác cho rằng có vài sự khác biệt đáng kể giữa năm 1998 và cuộc khủng hoảng hiện nay ở Nga. Theo họ, vấn đề tài chính ngày hôm nay sẽ không nghiêm trọng như trong quá khứ. Tại sao họ lại nghĩ như vậy và tại sao họ lại sai?

1. Đồng rúp không được neo vào đồng USD giống như hồi 1998. Tỷ giá hối đoái có thể chịu tác động lớn từ các cú sốc từ bên ngoài trong khi Ngân hàng Trung ương Nga không có nghĩa vụ bảo vệ đồng rúp. Mặt khác, các cơ chế thả nổi ở Nga là không lành mạnh, chúng quá nhiễu nhương, có nghĩa là CBR vẫn có thể sẵn sàng hỗ trợ cho đồng nội tệ. Và, như Ronald McKinnon tại Đại học Stanford cho biết, sự linh hoạt trong tỷ giá hối đoái không phải là công cụ để chống lại các hoạt động carry trade.

2. Kho dự trữ ngoại hối của Nga rộng lớn hơn. Cuối năm ngoái, họ sở hữu 418 tỷ USD, vượt xa con số 16 tỷ USD trước khi đối mặt với suy thoái năm 1998. Chắc chắn, chúng giúp Nga có một vị trí tốt hơn. Tuy nhiên, các nguồn dự trữ không phải là vô hạn và đang biến mất với tốc độ không ổn định. Chỉ trong hai tuần trước ngày 26/12, Nga đã sử dụng tới 26 tỷ USD để bảo vệ đồng rúp của mình. Liệu bạn còn nhớ kế hoạch bảo vệ đồng rúp năm 2008 còn tiêu tốn tới 200 tỷ USD, kho dự trữ ngoại hối có thể bị sụp đổ, nhưng sẽ không tránh né được, đặc biệt là giờ đây nợ nước ngoài của họ còn thấp hơn 700 tỷ USD. Chúng ta cũng không nên quên rằng không phải tất cả kho dự trữ đều dùng để xử lý vấn đề ngay lập tức. Một số đó được tích lũy cho các quỹ đặc biệt hoặc cam kết cho các dự án dài hạn. Theo một số tính toán, khoản tiền có thể sử dụng vào khoảng 200 tỷ USD.

3. Nợ công của Nga thấp hơn rất nhiều. Trong năm 1998, trước khi vỡ nợ, thâm hụt ngân sách chính phủ ở mức 8% GDP trong khi nợ công là 75% GDP. Giờ đây, thâm hụt ngân sách và nợ công trên GDP còn rất nhỏ, lần lượt chưa tới 1% và 10%. Điều này khiến nhiều người dự đoán nguy cơ vỡ nợ liên quan tới nợ công là không nhiều mặc dù vẫn có thể xảy ra. Có được điều đó là do nhà nước Nga, các công ty tư nhân và các ngân hàng đã tích lũy được 600 tỷ USD để chi trả cho nợ nước ngoài. Hơn nữa, các khoản nợ nước ngoài tính theo GDP cũng tương tự như năm 1997 và cao hơn so với thời điểm trước khi Lehman phá sản. Các nhà đầu tư cũng nên nhớ rằng các công ty tư nhân ở Nga hầu như là có nợ nần cấu trúc sở hữu của họ khá lỏng lẻo, vì vậy, trong thực tế các khoản nợ công lớn hơn thế. Đây là lý do tại sao các cơ quan xếp hạng tín dụng có thể sẽ hạ mức độ tín nhiệm của Nga.

4. Rủi ro tài chính lan rộng cũng nhỏ hẹp hơn. Khủng hoảng năm 1998 của Nga đã thôi thúc giới đầu tư bán hàng loạt các loại trái phiếu và mua trái phiếu Mỹ, để rồi cuối cùng dẫn đến sự sụp đổ của quỹ đầu cơ Term Capital Management Long và cuộc khủng hoảng trên thị trường chứng khoán Mỹ, chỉ số S&P 500 giảm mạnh khoảng 20% từ tháng 7 tới tháng 10/1998. Mức độ liên kết giữa Nga- chiếm chưa tới 3% của nền kinh tế toàn cầu- và các nước phương Tây hiện nay đã yếu đi nhiều vì các biện pháp trừng phạt mới đây (cũng thể hiện rằng Nga mong đợi bất kỳ sự giúp đỡ nào từ quốc tế).

Tuy nhiên, nền kinh tế toàn cầu hiện tại khá yếu ớt và mong manh. Biến động đang tăng lên từng ngày. Tỷ lệ vàng- dầu đứng trên mốc 20- thông thường, con số này ám chỉ về một nguy cơ khủng hoảng. Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ thả nổi tỷ giá franc so với euro để chứng minh rằng họ không còn tin vào đồng euro. Do đó, các vấn đề ngày càng rối ren của Nga có thể khiến lo ngại rủi ro toàn cầu gia tăng, kích thích nhu cầu tái cơ cấu danh mục đầu tư và khiến dòng vốn tháo chạy khỏi nhiều thị trường mới nổi khác- những thị trường kết nối nhiều hơn với các các nền kinh tế phát triển. Sự sụp đổ của đồng rúp cũng ảnh hưởng đến đồng nội tệ của nhiều nước hậu Xô Viết bởi vì kinh tế của họ vẫn gắn với Nga. Các nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy có thể sẽ cố gắng để bù lỗ của họ tại Nga bằng cách bán nợ cho các thị trường mới nổi khác. Hơn nữa, sự sâu sắc của cuộc khủng hoảng này cũng có thể khiêu khích thêm những mâu thuẫn địa chính trị. Trên thực tế, căng thẳng giữa Nga với Ukraine đang tiếp tục hỗ trợ giá vàng .

Liệu nước Nga có đang hướng tới cuộc khủng hoảng năm 1998? Tài chính công vẫn tương đối tốt, vì vậy, rủi ro vỡ nợ không lớn như trong lịch sử. Tuy nhiên, Nga đang bước vào một cuộc khủng hoảng tài chính toàn diện với nhiều ngân hàng và các công ty vỡ nợ (có thể kéo theo khủng hoảng nợ chủ quyền trong tương lai). Một cuộc khủng hoảng có thể xảy ra bởi sự trượt giá của đồng rúp, tiếp theo là vấn đề về cán cân thanh toán khi các ngân hàng tư nhân và nhà nước sụp đổ.

Giavang.net

About Kim Tuyền

Sưu tầm: Nếu chia đều toàn bộ số vàng đang có cho dân số thế giới, mỗi người sẽ có khoảng 24 gam vàng, hay 0,8 ounce, tương đương khoảng 1.500 USD với thời giá hiện nay.

You must be logged in to post a comment Login