Liệu có nên quá đau đầu vì “vàng đen”?

By on 16/12/2014
Screen-Shot-2014-10-16-at-12.52.57

Bài viết là quan điểm cá nhân của ông Peter Schiff – một doanh nhân, tác giả nhiều bài báo và là nhà bình luận tài chính Mỹ nổi tiếng, là CEO đồng thời thời là nhà chiến lược gia trưởng của Euro Pacific Capital.

Cú lao dốc “tuyệt đẹp” 40% của giá dầu trong vài tháng qua đã làm xáo trộn các dự báo kinh tế toàn cầu, làm thay đổi bối cảnh địa chính trị và gây sức ép lớn lên nhiều khoản đầu tư trong lĩnh vực năng lượng. Các nhà kinh tế đang vò đầu bứt tai để xác định sự đổ đèo của dầu thô là tốt hay xấu cho nền kinh tế, giá dầu rẻ sẽ làm tăng hay giảm tỷ lệ thất nghiệp, hoặc liệu dầu giảm có làm phức tạp thêm nỗ lực “đánh bại” giảm phát trên toàn cầu. Trong khi tất cả những vấn đề này đều đáng được thảo luận chi tiết, câu hỏi đầu tiên cần phải làm rõ là nếu giá dầu sẽ vẫn còn duy trì đà đi xuống và thậm chí “vàng đen” rớt xuống mức dủ thấp, đủ lâu thì kịch bản này có thể cải tổ nghiêm túc nền kinh tế hay không?!. Dựa trên một loạt các yếu tố có căn cứ, điều này là không có khả năng xảy ra. Tôi tin rằng một loạt các yếu tố kỹ thuật, công nghiệp, và tiền tệ sẽ kết hợp để đẩy dầu tăng trở lại, và có khả năng vượt qua ngưỡng giá mà chúng ta đã từng thấy trong vài năm qua.

Câu chuyện lớn nhất, thống trị việc giải thích tình hình hiện nay của thị trường năng lượng, với sự sụp đổ của dầu, là sự không phù hợp trong logic kinh tế: tăng cung và giảm cầu. Tuy nhiên, có rất ít bằng chứng cho thấy trạng thái thị trường như vậy tồn tại trên khắp thế giới.

Theo các dữ liệu có trong tháng này của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu toàn cầu đối với dầu thô đã tăng 0,74% từ năm 2013 tới năm 2014, và con số này cao hơn so với nhu cầu trung bình tính trong vòng 5 năm qua (2009-2013) là 3,6%. Xu hướng tương tự cũng đúng đối với Mỹ, quốc gia với nhu cầu dự kiến trong năm 2014 cao hơn 1,3% so với năm 2013 và về cơ bản là tương đương nhu cầu trung bình trong 5 năm trước đó. (Nhìn xa hơn, sự trì trệ tương đối của nhu cầu dầu mỏ của Mỹ cung cấp một đối trọng mạnh mẽ với niềm tin hiện tại rằng nền kinh tế Mỹ đang mạnh hơn trong năm 2014 so với những năm gần đây).

Vấn đề nguồn cung

Vì vậy, nếu giá dầu thấp là một cơ sở phản ánh mối quan hệ cung – cầu, ngay cả khi nhu cầu đã không sụp đổ, thì sự khác biệt này phải được xuất phát từ nguồn cung. Vấn đề có tính lý thuyết được đề cập ở đây là fracking và sự bùng nổ đá phiến ở Bắc Mỹ có thể khiến dầu tràn ngập thị trường thế giới, với nguồn cung tăng bất ngờ, qua đó đẩy giá giảm xuống. Trong khi đó, sự thật là các kỹ thuật khoan mới đã cách mạng hóa sản xuất năng lượng ở Mỹ và Canada, tuy nhiên, sự gia tăng trong sản xuất nếu xét theo toàn cầu thì thực không đáng kể.

Sản xuất dầu ở Bắc Mỹ tăng một lượng 8,8% trong giai đoạn 2013-2014, và 17,7% trong hai 2 năm từ năm 2012 đến năm 2014. Tuy nhiên, bên ngoài Bắc Mỹ, câu chuyện lại hoàn toàn khác. Trong thực tế, tổng sản lượng dầu mỏ toàn cầu chỉ tăng 0,55% trong giai đoạn 2012 – 2013 (năm 2014 dữ liệu toàn cầu chưa chính xác để thống kê). Năm 2012, Bắc Mỹ chỉ chiếm 17,4% sản lượng dầu toàn cầu, nhưng trong những năm sau, Bắc Mỹ đóng góp tới 59% vào tăng trưởng tổng sản lượng toàn cầu. Vì vậy, phép lạ fracking hiện nay, chủ yếu là một hiện tượng địa phương, nhưng đã có những tác động nhất định trên toàn cầu. Trên thực tế, theo dữ liệu gần đây nhất của mình, IEA ước tính rằng trong quý 3 năm 2014 tổng nhu cầu dầu thế giới vượt quá tổng nguồn cung thế giới chỉ 0,6%, đây hầu như không phải là con số phản ánh một thị trường dư thừa mang tính lịch sử.

Vậy, nếu nguồn cơn giảm của dầu không phải từ chênh lệch cung – cầu thì đâu có thể là nguyên nhân? Đầu tiên, đó là những yếu tố mang tính kỹ thuật. Mối quan tâm rộng rãi khi bước vào năm 2014 chính là sự phục hồi nền kinh tế thế giới sẽ khiến cho giá dầu tăng cao. Điều này có thể giải thích bằng sự gia tăng trong các hợp đồng đầu cơ ở trạng thái “mua” đối với các hợp đồng dầu thô tương lai mà chúng ta có thể nhìn thấy ở năm 2014. Xét về trạng thái mua này, trong đó nhà đầu tư đã tìm cách để thực hiện một đặt cược tăng đối với giá dầu, đạt đỉnh điểm khoảng 4 triệu hợp đồng hồi tháng 7, gấp gần bốn lần so với năm 2010. Với rất nhiều tiền đặt cược vào sự gia tăng của dầu, một pullback nhỏ trong giá dầu thô cũng có thể tạo nên một làn sóng bán ra để đóng các vị thế. Nếu đó là trường hợp thực đã xảy ra, trong một thị trường sử dụng vốn vay quá mức, điều này có thể dẫn đến một hiệu ứng domino đẩy giá thấp hơn rất nhiều so với mức thị trường. Tuy nhiên, nếu các trạng thái mua chưa bị tổn thương, thị trường cuối cùng sẽ trở lại bình thường. Nếu điều đó xảy ra, chúng ta có thể thấy một đà tăng giá lớn của dầu.

Tác động của đồng USD

Đồng đô la Mỹ tăng mạnh là một yếu tố khác đẩy giá dầu đi xuống. Dầu được định giá trên toàn cầu bằng đô la vì vậy bất kỳ sự gia tăng của đồng USD sẽ tác động trực tiếp gây nên sự giảm giá dầu. Trong vài tháng qua, đồng USD đã thực hiện một đà tăng lớn không mệt mỏi. Đà tăng của đồng bạc xanh theo tôi được tạo nên bởi niềm tin phổ biến rộng rãi, nhưng không có cơ sở, rằng Cục Dự trữ Liên bang sẽ bắt đầu thắt chặt chính sách tiền tệ trong năm 2015, trong khi các ngân hàng trung ương lớn khác lại bước vào các chiến dịch nới lỏng tiền tệ kéo dài. Khi thương nhân nhận ra rằng điều này là không thể xảy ra, đồng USD sẽ bị bán tháo và dầu sẽ tăng.

Hoạt động khai thác cũng sẽ sớm bước vào giai đoạn khó khăn. Phần lớn hoạt động sản xuất đá phiến ở Bắc Mỹ đều được đặc trưng bởi chi phí khai thác tương đối cao, khối lượng sản xuất lớn, và nhanh phải tái tạo. Một lượng chi phí vốn cao luôn là điều cần thiết để duy trì khối lượng sản xuất. Nếu giá dầu thô duy trì ở mức thấp, chúng ta có thể kì vọng một ngày không xa chứng kiến sự suy giảm khoản chi đầu tư từ các công ty liên kết chặt chẽ nhất với hoạt động khoan ngang và fracking. Trong thực tế, bằng chứng về kịch bản giảm chi phí đầu tư cũng đang dần hiện hữu. Điều này có nghĩa là việc giảm khối lượng khai thác dầu bằng công nghệ cao sẽ bắt đầu sớm hơn so với hoạt động khai thác dầu truyền thống.

Dễ bị tổn thương

Thông thường, giá năng lượng giảm là một yếu tố rất tốt giúp phát triển kinh tế. Giảm chi phí sưởi ấm, năng lượng và giao thông vận tải có nghĩa là người tiêu dùng và các doanh nghiệp sẽ có nhiều tiền để chi cho những việc khác. Tuy nhiên, nền kinh tế Mỹ hiện nay lại bị tổn thương nếu hoạt động của ngành năng lượng đi xuống. Đóng góp đáng kể trong việc được trả lương cao hơn và nhiều việc làm được tạo ra trong vài năm qua tại nền kinh tế hàng đầu thế giới là ngành sản xuất năng lượng. Sự suy thoái đầu tư tại Dakota và Texas đang bắt đầu được cảm nhận bởi các công nhân trong các lĩnh vực năng lượng (12/2/14, The Globe and Mail). Nếu xu hướng này tiếp tục, báo cáo việc làm hiện đang điều hướng sự tự tin (lớn) về kinh tế Mỹ, sẽ bắt đầu lại trở nên yếu đi.

Nhưng, giảm giá năng lượng cũng sẽ giúp giữ giá tiêu dùng. Và trong khi điều này nghe có vẻ như là một điều tốt cho bất cứ ai, với quan điểm ý thức chung, thì lại không được coi là một điều tốt bởi các nhà kinh tế tin rằng lạm phát cao là một điều kiện tiên quyết cho sự phát triển kinh tế. Sự suy yếu trong vấn đề việc làm và lạm phát chậm lại có thể nhanh chóng lôi kéo Cục dự trữ liên bang khởi động các vòng tiếp theo của QE sớm hơn so với bất cứ ai hiện đang dự đoán. Điều này có thể nhấn chìm đà tăng hiện tại của đô la và giúp đẩy dầu lên giá.

Nếu dầu ở mức thấp, điều này có thể phản ánh rằng sự bùng nổ giá dầu tại Mỹ xuất phát từ sự thổi phồng bong bóng của Cuc dự trữ liên bang. Nếu điều đó là sự thực, những người mất việc và khoản nợ chuẩn sẽ xảy ra sau đó có thể gây nên tác động lớn, đối nền kinh tế và thị trường tín dụng, hơn nhiều so với sự bùng nổ của bong bóng Internet trong năm 2000. Đối với những người nghĩ rằng dầu giá rẻ sẽ tạo nên một hiệu ứng đủ để gây sốc, hãy suy nghĩ lại. Khi bong bóng nhà đất vỡ vào năm 2008, 35 USD mỗi thùng dầu không đù cho nền kinh tế Mỹ khỏi suy thoái. 20 USD mỗi thùng dầu cũng không giúp chúng ta ra khỏi tình trạng suy thoái trong năm 2001. Sản xuất dầu đã tạo nên sự gia hàng trăm tỷ “trái phiếu rác” tài chính bởi chúng trở nên dễ bị tổn thương nếu giá dầu ở mức thấp trong một thời gian dài. Tôi không tin rằng Fed sẽ cho phép khoản nợ mặc định đó tạo nên tác động đến nền kinh tế. Họ sẽ nghiêng về việc hỗ trợ giá dầu cũng giống như họ đã sẵn sàng để hỗ trợ các loại tài sản chiến lược quan trọng khác.

Nếu nhà đầu tư dầu ngày một nhiều lên dựa  trên giả định giá quá lạc quan, được tạo ra bởi lãi suất thấp (giả tạo) và nới lỏng tiền tệ, thì tại sao sai lầm tương tự không xảy ra đối các nhà đầu tư vào cổ phiếu, bất động sản, trái phiếu tương tự? Điều này có nghĩa rằng bong bóng dầu có thể chỉ là một trong rất nhiều bong bóng đã sẵn sàng để vỡ. Tuy nhiên, do khó khăn trong việc đối phó với một tình huống như vậy, QE4 cuối cùng cần phải lớn hơn so với sự kết hợp QE1, 2, và 3 kết hợp!.

Là một ông lớn trong sản xuất dầu, Mỹ đang đứng để vị thế ít lợi nhuận hơn so với nhiều đối thủ. Saudi Arabia, các nhà sản xuất dầu có tính thông trị thị trường năng lương, có chi phí sản xuất thấp nổi tiếng và có khả năng chịu được sự sụt giảm hiện nay và họ có rất ít nhu cầu trong việc cải cách cơ cấu (Chiến lược địa chính trị của Ả Rập Saudi cho dầu rẻ hơn gần đây đã được kiểm tra bởi John Browne trong Euro Pacific).

Hiệu ứng châu Á

Những người hưởng lợi chính từ sự lao dốc của giá năng lượng hiện nay là các nước châu Á, họ sử dụng rất nhiều dầu, nhưng sản xuất rất ít. Thái Lan, Đài Loan, Hàn Quốc, Ấn Độ, Trung Quốc và Indonesia đều phải nhập khẩu và, do đó, họ sẽ có lợi với những mức độ khác nhau. Chính phủ nhiều nước (Ấn Độ, Indonesia, Malaysia) đã loại bỏ trợ cấp chi phí cao – vì vậy những lợi ích trước mắt không phải dành cho cho người tiêu dùng, nhưng đủ để cân đối tài chính của chính phủ giúp chúng được cải thiện rất nhiều.

Mỗi lớp lót bạc thường đi kèm với một hoặc hai đám mây. Mặc dù sự lao dốc của giá dầu hiện nay là điều đáng quan tâm nhất trên mọi ngả đường và là nguyên nhân cho sự lạc quan, thời gian tốt luôn đi kèm với một chi phí, và có thể sẽ là ngắn ngủi. Cổ phiếu năng lượng đã bị vùi dập và có thể cung cấp giá trị lâu dài ở mức giá hiện tại.

Giavang.net

About Mai Phuong

Tiếp tục tiến về phía trước, giúp đỡ mọi người ở ngoài kia, dù lớn hay nhỏ. Sớm hay muộn vũ trụ sẽ hoàn trả lại cho bạn gấp mười lần như vậy.

You must be logged in to post a comment Login