Cần hiểu đúng các loại lãi suất công bố

By on 01/08/2013

Thời gian vừa qua, không ít người tỏ ra bối rối trước các thông tin về một số loại lãi suất công bố ở Việt nam và một số nước khác trên thế giới (đặc biệt là thông tin về mức lãi suất của Cục dự trữ Liên bang Mỹ – FED). Chẳng hạn, ngay sau ngày 17/12/2008, nhiều phương tiện thông tin đại chúng đưa tin: “Rạng sáng nay (giờ Việt nam) Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) quyết định đưa lãi suất cơ bản đồng USD từ 1% về mức thấp chưa từng có là 0 – 0,25%” . Liệu đây có đúng là lãi suất cơ bản theo cách hiểu thông thường hay không? nếu không phải thì đó là lãi suất nào? Cần có một cách hiểu thống nhất để tránh việc nhầm lẫn giữa các loại lãi suất được công bố trên thị trường.

1. Lãi suất cơ bản (Prime Rate)

Theo luật NHNN, Lãi suất cơ bản là một công cụ để thực hiện chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong ngắn hạn. Lãi suất cơ bản chỉ áp dụng cho Đồng Việt Nam, do Ngân hàng Nhà nước công bố, làm cơ sở cho các tổ chức tín dụng ấn định lãi suất kinh doanh. Lãi suất cơ bản được xác định dựa trên cơ sở lãi suất thị trường liên ngân hàng, lãi suất nghiệp vụ thị trường mở của Ngân hàng Nhà nước, lãi suất huy động đầu vào của tổ chức tín dụng và xu hướng biến động cung – cầu vốn. Theo Luật Dân sự, các tổ chức tín dụng không được cho vay với lãi suất cao gấp rưỡi lãi suất cơ bản…

Có thể thấy rằng khái niệm lãi suất cơ bản trong Luật Ngân hàng nhà nước khá chung chung song có tựa điểm là dựa trên cơ sở lãi suất thị trường liên ngân hàng – nghĩa là gần với lãi suất thực của hoạt động cho vay trên thị trường. Cách hiểu này tương đương với cách hiểu về lãi suất cơ bản (Prime rate) ở hầu hết các nước trên thế giới.

Chẳng hạn, ở Mỹ, lãi suất cơ bản được hiểu là mức lãi suất cho vay ngắn hạn của đa số các ngân hàng đối với khách hàng là các tổ chức công ty lớn có hệ số tín nhiệm cao (có thể hiểu là mức lãi suất thị trường ưu đãi). Ban đầu, lãi suất cơ bản được điều chỉnh thường xuyên do vậy tiệm cận với lãi suất cho vay thực. Tuy nhiên, sau này, lãi suất cơ bản không còn gắn rất chặt với lãi suất thực của các ngân hàng vì chúng không còn được điều chỉnh một cách thường xuyên và ở những thời điểm nhất đinh, lãi suất cơ bản thoát ly lãi suất cho vay thực. Tuy vậy, lãi suất cơ bản vẫn được sử dụng như một mức lãi suất chuẩn (benchmark) cho hầu hết các khoản tín dụng trong một quốc gia. Mức lãi suất cơ bản ở Mỹ năm 2007 ở mức trên 8%, tuy nhiên năm 2009, 2010 giảm xuống mức 3,5% (xem biểu đồ).

2. Lãi suất mà FED công bố là lãi suất gì?

Lãi suất mà Fed công bố thực chất không phải là lãi suất cơ bản (Prime Rate) mà là Fed Funds Rate. Đây là lãi suất mà các tổ chức tín dụng (thường là các ngân hàng) cho nhau vay phần vốn dự trữ bắt buộc dư thừa (hoặc thiếu hụt tạm thời) đang nằm trong quỹ dự trữ liên bang theo yêu cầu đảm bảo tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các tổ chức tín dụng (có thể gọi là lãi suất điều hoà vốn dự trữ overnight).

FED công bố mức lãi suất điều hoà vốn dự trữ trong mỗi thời kỳ (Fed Funds target Rate) làm cơ sở cho việc thiết lập các mức lãi suất khác trên thị trường, thông qua đó FED thực hiện điều hành chính sách tiền tệ. Fed Funds Rate được xác lập bởi Hội đồng thành viên Uỷ ban Thị Trường mở Liên bang (Federal Open Market Committee) định kỳ 8 lần trong một năm (7 tuần/lần) và các cuộc họp bất thường trong trường hợp cần thiết. FED dùng các công cụ thị trường mở tác động tới việc cung tiền để hướng Fed Funds Rate theo lãi suất mục tiêu đảm bảo sự phù hợp với tỷ lệ tăng trưởng GDP ổn định ở một mức lạm phát kỳ vọng. Như vậy, ngoài lãi suất chiết khấu (discounted rate) thì Fed Funds target Rate là công cụ thứ hai giúp FED điều hành chính sách tiền tệ. Như thế, Fed Funds Rate thực ra không phải là lãi suất cơ bản

So với lãi suất cơ bản (Prime rate) thì Fed Funds Rate thấp hơn (một số nước  gọi Fed Funds Rate là lãi suất cơ sở). Lãi suất cơ bản được công bố bởi các ngân hàng và thường cao hơn Fed Funds Rate khoảng 2,5 đến 3%. Nếu FED công bố mức lãi suất là 0,25% thì lãi suất cơ bản sẽ là từ 3 – 3,5%, và do đó lãi suất thực trên thị trường tín dụng sẽ ở mức trên 3,5% (chẳng hạn 5% hoặc 5,5%). Biểu đồ Fed Fund Rate cho thấy rõ điều này. Năm 2007 Fed Fund Rate khoảng 5% nhưng giảm dần đến cuối 2008 còn 1% và từ 17/12/2008 hạ xuống mức thấp kỷ lục từ 0 – 0,25%, trong khi lãi suất cơ bản hiện hành ở Mỹ là 3,5% (biểu đồ sau).

Như vậy, Fed Fund Rate thực chất không phải là lãi suất cơ bản mà là lãi suất điều hoà vốn dự trữ của các tổ chức tín dụng do FED công bố làm cơ sở cho việc hình thành các lãi suất khác trong đó có lãi suất cơ bản. Trong khi cả lãi suất điều hoà vốn dự trữ và lãi suất cơ bản đều song song tồn tại thì FED thường chỉ công bố lãi suất điều hoà vốn dự trữ (Fed Fund Rate). Vì thế, người ra chỉ chú ý đến thông tin này và gán cho nó cái tên “lãi suất cơ bản”. Đó là sự nhầm lẫn hoặc là sự đại khái không nên có.

PGS,TS Nguyễn Văn Hiệu – Trường ĐT &PTNNL.

About Kim Tuyền

Sưu tầm: Nếu chia đều toàn bộ số vàng đang có cho dân số thế giới, mỗi người sẽ có khoảng 24 gam vàng, hay 0,8 ounce, tương đương khoảng 1.500 USD với thời giá hiện nay.

You must be logged in to post a comment Login